2 . - اللّه معنى « الله » به نزديك اهل تحصيل و ارباب تحقيق آن است كه من له الالهيّة و الالهيّة هى القدرة على الاختراع 1 . اللّه آن است كه الهيّت او راست ، و الهيّت قدرت بر آفريدن است و پديد آوردن . و اين صفت حق است جلّ جلاله ، كه قادر است بر ايجاد و اختراع و انشا و ابداع . قدرتش را فتور نه ، قوتش را قصور نه . اگر خواهد در لحظتى هزار هزار آدم و عالم بيافريند و هزار هزار چون حبيب و خليل برگزيند . فعلش به آلت نه ، صنعش به علت نه ، كردش به حيلت نه . عرش رفيع را بيافريد و تاج فرق كون گردانيد ، و ذرّهء حقير را در عالم ايجاد آورد و از ديده‌ها نهان كرد . و از روى حقيقت عرش چون ذرّه‌اى ، و ذره چون عرشى 2 . عرش چون ذره‌اى از روى قدرت ، و ذرّه چون عرشى از روى حكمت . اگر به عالم قدرت نظر كنى ، عرش ترا ذرّه‌اى نمايد و اگر به عالم حكمت نگرى ، ذرّه‌اى ترا عرشى نمايد 3 . عرش رفيع با ذرّهء حقير در قدرت يكسان و در حكمت مثلان . آن ذرّهء حقير با عرش كبير مىگويد به زفان حال : چه من و چه تو ، حق را - جلّ جلاله - قدرتى است بر كمال ، وحدانيتى است بىزوال ، حكمتى است بىانتقال . قدرت ايجاد و فطرت تقاضا كرد ، وحدانيّت اعدام اقتضا كرد ، حكمت اعادت تقاضا كرد 4 . حكمت در اعادت براى تحقيق صفت شقاوت و سعادت بود . ايجاد اول به تقاضاى قدرت ، اعدام ميانه به تقاضاى وحدانيت ، اعادت به تقاضاى حكمت . به قدرت در زمين حكمت تخم